• Gender tÉ™zÉ™ baÅŸlayanlar üçün +
  • Qlossariy
  • “ÇayniklÉ™r” üçün gender
• Gender professionarlar üçün +
  • YeniliklÉ™r
  • Respublika gender tÉ™hsili ŞəbÉ™kÉ™si
  • Gender tÉ™hsili resurslarının kataloqu
  • "Gender vÉ™ insan hüquqları"
  • QÉ™rb Universiteti nÉ™zdindÉ™ Gender AraÅŸdırmaları MÉ™rkÉ™zi
  • «SÉ™lahiyyÉ™tli TÉ™hsil» proqramı
  • TreninqlÉ™r
  • Åžifahi söhbÉ™t
  • T'É™limçilÉ™r - verilÉ™nlÉ™r bazası

QADIN İŞLƏMƏLİDİRMİ?

Qadının iÅŸlÉ™mÉ™si vÉ™ ya iÅŸlÉ™mÉ™mÉ™si mÉ™sÉ™lÉ™si yalnız müsÉ™lmanların müzakirÉ™ obyektinÉ™ daxil olan bir mÉ™sÉ™lÉ™ deyil. Ä°slam dininin ÅŸÉ™rtlÉ™rini vÉ™ ya qaydalarını etiraf etmÉ™yÉ™n xalqlar vÉ™ cÉ™miyyÉ™tlÉ™r belÉ™, qadının necÉ™ iÅŸlÉ™mÉ™si haqqında hÉ™miÅŸÉ™ danışıblar.

 

HÉ™r bir cÉ™miyyÉ™t vÉ™ təşkilat müxtÉ™lif fikir vÉ™ rÉ™ylÉ™rlÉ™ danışıb. ƏlbÉ™ttÉ™ Ä°slam dinini qÉ™bul edÉ™nlÉ™r qadının iÅŸlÉ™mÉ™si haqqında çox yazılar oxumuÅŸ, çoxlarını da oxÅŸar mövzular sayaraq artıq bu cür mövzulara fikir vermÉ™mÉ™yÉ™ qÉ™rar vermiÅŸlÉ™r. Biz qadının iÅŸlÉ™mÉ™si barÉ™dÉ™ deyilÉ™nlÉ™rin, yazılanların É™ksÉ™riyyÉ™ti ilÉ™ razıyıq vÉ™ rÉ™ylÉ™rin düzgün olduÄŸunu qÉ™bul edirik. HÉ™r bir yaradılanın müxtÉ™lif vÉ™zifÉ™si olduÄŸu kimi, kiÅŸi ilÉ™ qadının da vÉ™zifÉ™lÉ™ri müxtÉ™lifdir. Bu baxımdan bir çox fikir bildirÉ™nlÉ™r qadının daha çox evdÉ™ oturub lazımi iÅŸlÉ™rlÉ™ məşğul olmasını uyÄŸun görüblÉ™r. Düzdür, qadının ev ÅŸÉ™raitini yaxşılaÅŸdırması, kiÅŸiyÉ™ lazım olan ehtiyacları ödÉ™mÉ™si, uÅŸaqlarını tÉ™rbiyÉ™ etmÉ™si vÉ™ sairÉ™ kimi iÅŸlÉ™r çox bÉ™yÉ™nilir. HÉ™mçinin, qadının kiÅŸidÉ™n hÉ™m düÅŸüncÉ™ hÉ™m dÉ™ fiziki baxımdan fÉ™rqli olmasını da qÉ™bul etmÉ™liyik. Ancaq mövzuya daha real vÉ™ aktual olaraq baxsaq, biz bildirilÉ™n fikir vÉ™ rÉ™ylÉ™rlÉ™ qadınların mÉ™nzildÉ™n çıxıb iÅŸlÉ™mÉ™sinin qarşısını ala bilmÉ™rik. Müasir dövrdÉ™ elÉ™ iÅŸlÉ™r vÉ™ ixtisaslar var ki, onlar mÉ™hz qadınlara xas olmalıdır, burada kiÅŸinin iÅŸlÉ™mÉ™si heç dÉ™ uyÄŸun sayılmır. ƏgÉ™r biz qadının evdÉ™n çıxmaması rÉ™yi ilÉ™ hökm versÉ™k, onda hÉ™min iÅŸlÉ™ri kiÅŸilÉ™rin görmÉ™sinÉ™ razılıq verÉ™cÉ™yikmi?! MÉ™sÉ™lÉ™n, doÄŸum evlÉ™rindÉ™, qadın mÉ™slÉ™hÉ™txanalarında, qızlar üçün tÉ™dris müÉ™ssisÉ™lÉ™rindÉ™ kiÅŸilÉ™rin olması nÉ™ qÉ™dÉ™r uyÄŸundur? HÉ™tta bÉ™zi baÅŸqa müÉ™ssisÉ™ vÉ™ ÅŸirkÉ™tlÉ™rdÉ™, qadınların müraciÉ™t etdiyi yerlÉ™rdÉ™ kiÅŸilÉ™rin olması nÉ™ dÉ™rÉ™cÉ™dÉ™ bÉ™yÉ™nilir? TÉ™sÉ™vvür edin ki, qadın paltarları satılan bir dükana qadınlarımızdan biri gedib hÉ™r hansı bir paltar almaq istÉ™yir, bu paltarın forması vÉ™ ölçüsü barÉ™dÉ™, satıcı kiÅŸi ilÉ™mi mÉ™slÉ™hÉ™tləşmÉ™lidir?! BÉ™s yaxşı alt geyimi almaq istÉ™yÉ™rkÉ™n?! DeyÉ™cÉ™ksiniz ki, problem deyil, mÉ™n gedib öz yoldaşıma, anama vÉ™ ya bacıma alt geyimi alaram, tÉ™ki o, evdÉ™ otursun, hÉ™?! Bank, telefon, poçt, kitabxana vÉ™ sairÉ™ kimi müÅŸtÉ™ri xidmÉ™tlÉ™ri olan ÅŸirkÉ™tlÉ™rdÉ™ müraciÉ™t edÉ™n qadınlarla kimlÉ™r É™laqÉ™ baÄŸlamalıdır? Bu cür halları çox saymaq olar, amma gÉ™lin mövzudan qaçmayaq. ƏlbÉ™ttÉ™, zÉ™rif cinsin nümayÉ™ndÉ™lÉ™ri bizim zÉ™if yerimizdir deyÉ™ bu cür mövzulara hÉ™ssas yanaşırıq, iradlarımızı tez bildiririk, emosionallığımızı idarÉ™ etmÉ™kdÉ™ çÉ™tinlik çÉ™kirik. Amma aktual vÉ™ real bir ÅŸeyi düzgün formada fikirləşə bilsÉ™k, yÉ™qin ki, hÉ™ll yollarını da tezliklÉ™ tapmaq olar.

Qadının evdÉ™n çıxması, baÅŸqa yerdÉ™ iÅŸlÉ™mÉ™si mövzusuna toxunulan kimi hÉ™miÅŸÉ™ bunun mÉ™nfi tÉ™rÉ™flÉ™ri qeyd olunur. Halbuki hÉ™min mÉ™nfi tÉ™rÉ™flÉ™ri imkan dairÉ™sindÉ™ yox etmÉ™k bÉ™zÉ™n mümkündür, eyni zamanda müsbÉ™t tÉ™rÉ™flÉ™ri dÉ™ unutmaq olmaz. Qadının iÅŸlÉ™mÉ™mÉ™yini üstün tutanlar uÅŸaqların tÉ™rbiyÉ™si ilÉ™ məşğul olmasını, qadının özünÉ™ artıq É™ziyyÉ™ti vermÉ™sini, kiÅŸisinÉ™ verdiyi É™ziyyÉ™ti, cÉ™miyyÉ™tdÉ™ törÉ™tdiyi fÉ™sadları vÉ™ sairini É™sas gÉ™tirirlÉ™r

Yuxarıda sadalananlar daha qısa, lakonik olaraq qeyd olunub. BelÉ™ ki bu sadalananların timsalında bir çox baÅŸqa mÉ™sÉ™lÉ™ni dÉ™ qeyd etmÉ™k mümkündür. Ancaq mÉ™sÉ™lÉ™yÉ™ tÉ™kcÉ™ tÉ™nqidi yöndÉ™n yanaÅŸmasaq, bÉ™zi problemlÉ™ri hÉ™ll edÉ™ bilÉ™rik. Yeni doÄŸulmuÅŸ uÅŸağın anasına iÅŸdÉ™n icazÉ™ verÉ™rlÉ™rsÉ™, o, 2 il uÅŸağının yanında ola bilÉ™r. Ondan sonra uÅŸaq baÄŸçalarının xidmÉ™tindÉ™n istifadÉ™ edÉ™rÉ™k ana axÅŸamlar da uÅŸaqlarının tÉ™rbiyÉ™si ilÉ™ məşğul ola bilÉ™r. ƏlbÉ™ttÉ™ uÅŸağın daim ananın yanında olması daha düzgündür, amma bÉ™zÉ™n o anaya cÉ™miyyÉ™tdÉ™ dÉ™ ehtiyac var, axı onun vÉ™zifÉ™sini É™vÉ™zlÉ™yÉ™n birisini tapmaq çÉ™tindir.

BÉ™li, qadın hÉ™m ev iÅŸlÉ™rinin qeydinÉ™ qalmaq, hÉ™m uÅŸaqların tÉ™rbiyÉ™si hÉ™m dÉ™ sÉ™hÉ™rdÉ™n axÅŸama kimi iÅŸlÉ™mÉ™k É™ziyyÉ™tini çÉ™kir. Bir tÉ™rÉ™fdÉ™n dÉ™ bir çox iÅŸÉ™ başı qarışan qadın hÉ™yat yoldaşına o qÉ™dÉ™r diqqÉ™t göstÉ™rÉ™ bilmir. Ancaq iÅŸlÉ™mÉ™k istÉ™yÉ™n vÉ™ vÉ™zifÉ™sini dÉ™rk edÉ™n qadın bunları idarÉ™ etmÉ™yi bacarmalıdır, É™gÉ™r edÉ™ bilmirsÉ™, o zaman evdÉ™ oturması daha mÉ™slÉ™hÉ™tdir. Ä°stisnalar isÉ™ hÉ™miÅŸÉ™ mövcud olacaqdır.

ƏsasÉ™n qadının cÉ™miyyÉ™t arasına çıxması, kiÅŸilÉ™r ilÉ™ bir yerdÉ™ olması, onlara qaynıyıb-qarışması vÉ™ onlarla birgÉ™ iÅŸ görmÉ™si É™sas problemdir. Bu yöndÉ™ isÉ™ qadın çalışıb É™ks cinsin nümayÉ™ndÉ™si ilÉ™ sıx É™laqÉ™dÉ™ olmayan, bir otaqda tÉ™klikdÉ™ qalmayan bir yerdÉ™ çalışmalıdır. Çox ÅŸeylÉ™r qadının özündÉ™n dÉ™ asılıdır. QÉ™lbindÉ™ RÉ™bbinin tÉ™qvası olan, daim RÉ™bbini yad edÉ™n vÉ™ RÉ™bbinin onu nÉ™zarÉ™t etdiyini hiss edÉ™n, ÅŸÉ™riÉ™tin buyurduÄŸu kimi geyinib evdÉ™n çıxan, yalnız öz iÅŸi ilÉ™ məşğul olan, lazımsız iÅŸlÉ™rdÉ™ vÉ™ söhbÉ™tlÉ™rdÉ™ iÅŸtirak etmÉ™yÉ™n qadın daim qorunacaqdır! O qadın cÉ™miyyÉ™tdÉ™ bir fÉ™sad törÉ™tmÉ™yÉ™cÉ™kdir vÉ™ É™trafındakılar da ona hörmÉ™tlÉ™ yanaÅŸacaqlar. Bu zaman hÉ™m özü rahat olacaq hÉ™m dÉ™ RÉ™bbi ondan razı qalacaqdır. YenÉ™ deyirik: istisnalar hÉ™miÅŸÉ™ mövcuddur.

Ancaq, gÉ™lin, bu mövzuya baÅŸqa bir yöndÉ™n - müsbÉ™tlÉ™r yöndÉ™n baxaq:

Qadınların iÅŸlÉ™mÉ™si daha çox uyÄŸun olan yerlÉ™rdÉ™ qadınların olması É™sasÉ™n cÉ™miyyÉ™tdÉ™ rahatlıq yaradır. MÉ™ktÉ™bdÉ™ qızına dÉ™rs keçÉ™n, ona elmi öyrÉ™dÉ™n ÅŸÉ™xsin qadın olduÄŸunu bildikdÉ™ ata rahatlıq tapır. Qız isÉ™ qadınlar vÉ™ qızlarla daha gözÉ™l ünsiyyÉ™t yaradır vÉ™ É™ks cinsin nümayÉ™ndÉ™sindÉ™n çÉ™kinmÉ™k vÉ™ ya tÉ™rÉ™ddüd etmÉ™k sıxıntıları yaÅŸamır. Kitabxanada iÅŸlÉ™yÉ™nlÉ™rin qadınlardan olması da qızlara lazımi kitabların, É™dÉ™biyyatın, müxtÉ™lif mövzulara dair mÉ™lumatların É™ldÉ™ edilmÉ™sindÉ™ rahatlıqla hÉ™min qadınlara müraciÉ™t etmÉ™lÉ™rinÉ™ imkan verir. DoÄŸum evindÉ™ yalnız qadınların iÅŸlÉ™mÉ™sini bilÉ™n É™r, ata vÉ™ ya qardaÅŸ bununla rahat olur. Daxili vÉ™ xarici problemlÉ™rin hÉ™llindÉ™ qadın da kiÅŸiyÉ™ kömÉ™k edir. Xarici problemlÉ™rdÉ™n vÉ™ vÉ™ziyyÉ™tdÉ™n xÉ™bÉ™ri olmayan qadın hÉ™yat yoldaşını bÉ™zÉ™n anlamır. Ä°ÅŸ problemlÉ™ri, iÅŸin É™ziyyÉ™ti vÉ™ iÅŸlÉ™diyi yerdÉ™ üzləşdiyi çÉ™tinliklÉ™rÉ™ görÉ™ qadın É™rinin çÉ™tinliklÉ™rini anlayır, ona bir çox ÅŸeylÉ™rdÉ™ güzəştÉ™ gedir. Sosial vÉ™ maddi yöndÉ™n qadın evinÉ™ vÉ™ É™rinÉ™ kömÉ™klik etmiÅŸ olur. Eyni zamanda iÅŸlÉ™mÉ™yi bacaran, cÉ™miyyÉ™t arasına çıxa bilÉ™n, evini vÉ™ özünü idarÉ™ edÉ™ bilÉ™n qadın boÅŸanarsa belÉ™, problemlÉ™rlÉ™ az üzləşir, çıxış yolları tapmaqda çox da çÉ™tinlik tapmır. UÅŸaqları bir az böyümüÅŸ, mÉ™ktÉ™bÉ™ gedÉ™n uÅŸaqların anaları günlÉ™rinin bir hissÉ™sini boÅŸ keçirmÉ™mÉ™k üçün iÅŸlÉ™mÉ™lidirlÉ™r.

Bütün sadalananlara baxmayaraq, hÉ™miÅŸÉ™ istisnalar olacaqdır. Qadının azmasının qarşısını almaq, cÉ™miyyÉ™tdÉ™ xÉ™lÉ™l törÉ™tmÉ™mÉ™si, ailÉ™yÉ™ vÉ™ insanın özünÉ™ rahatlıq vermÉ™si üçün çox vaxt qadının evdÉ™ iÅŸlÉ™mÉ™si vÉ™ evdÉ™ qalması qÉ™rarını verirlÉ™r. BÉ™zÉ™n qadına evdÉ™ dÉ™ iÅŸ tapşırmaq olar. Bu zaman kiÅŸi öz iÅŸlÉ™rinin az bir hissÉ™sini dÉ™ olsa qadına baÅŸa salıb ona tapşıra bilÉ™r. ElÉ™ iÅŸlÉ™r dÉ™ vardır ki, qadın onları ev ÅŸÉ™raitindÉ™ dÉ™ görÉ™ bilÉ™r, axı dövrümüzdÉ™ internet vÉ™ telefon bir çox iÅŸi hÉ™ll edir.

Qadının iÅŸlÉ™mÉ™si problemini valideynlÉ™r elÉ™ uÅŸaq vaxtından övladlarına öyrÉ™dÉ™ bilÉ™r vÉ™ bu mÉ™sÉ™lÉ™ni hÉ™ll edÉ™ bilÉ™rlÉ™r. Bunun üçün qızın düzgün ixtisas seçmÉ™si, cÉ™miyyÉ™tdÉ™ qadına ehtiyac duyulan vÉ™zifÉ™nin mÉ™nimsÉ™nmÉ™si gÉ™lÉ™cÉ™kdÉ™ ailÉ™ problemlÉ™rinin qarşısını alar vÉ™ bir çox mübahisÉ™yÉ™ son qoya bilÉ™r.

Sonda qısa da olsa qeyd etmÉ™k istÉ™yirik ki, bu mövzu haqqında daha É™traflı danışmaq mümkündür. AilÉ™dÉ™ki vÉ™ziyyÉ™tdÉ™n, cÉ™miyyÉ™tdÉ™ki hallardan vÉ™ sair kimi sÉ™bÉ™blÉ™rdÉ™n asılı olaraq bu mÉ™sÉ™lÉ™ni daha geniÅŸ müzakirÉ™ etmÉ™k olar. Amma qadının iÅŸlÉ™mÉ™sinÉ™, cÉ™miyyÉ™t arasına çıxmasına razılıq veririksÉ™, onun kiÅŸidÉ™n fÉ™rqli bÉ™zi ÅŸÉ™rtlÉ™ri mütlÉ™q olmalıdır. Ä°ÅŸin vÉ™ vÉ™zifÉ™nin qadının qadınlığına uyÄŸun olması, kiÅŸilÉ™rlÉ™ çox sıx É™laqÉ™dÉ™ vÉ™ tÉ™klikdÉ™ olmaması, uÅŸaqlarının tÉ™rbiyÉ™sinÉ™ pis tÉ™sir etmÉ™mÉ™si, É™rini hüquqlarından mÉ™hrum etmÉ™mÉ™si, himayÉ™sindÉ™ olduÄŸu ÅŸÉ™xsdÉ™n (atadan, qardaÅŸdan, É™rdÉ™n vÉ™ s.) icazÉ™ alması, iÅŸ yerinin Ä°slamın bÉ™yÉ™nmÉ™diyi hallarla "dolu" olmaması (insanların mÉ™dÉ™niyyÉ™tsiz ünsiyyÉ™ti, natÉ™mizlik, É™xlaqsızlıq vÉ™ s.), qadının ÅŸÉ™riÉ™tin qaydalarına uyÄŸun evdÉ™n çıxması mütlÉ™q ÅŸÉ™rtlÉ™rdÉ™ndir.

 

http://education.gender-az.org/