Home page
Send mail
Forward
Back











QLOSSARİ

Təqdim edilmiş qlossaridə gender nəzəriyyəsi və feminizmin əsas anlayışları vardır. Daha əsaslı anlayışlar üçün Qadın terminologiyaları Tezaurusuna müraciət etməyi məsləhət görürük.




"ÇAYNİKLƏR" ÜÇÜN GENDER

"Çayniklər üçün gender" kursu 2006-cı ildə Henrix Byol adına Fond tərəfindən buraxılmış eyni adlı kitabın materialları əsasında yaradılmışdır.
Bu kitab, həyatlarında heç olmazsa bir dəfə "cinsləri" onların "tavanı" olması problemi ilə üzləşən qadınlar və kişilər üçün yazılmışdır.




RESPUBLİKA GENDER TƏHSİLİ ŞƏBƏKƏSİ

Təhsil sistemi cəmiyyətləri formalaşdırır və onlara xidmət edən cəmiyyətlər tərəfindən formalaşır. Bu, təhsilin bütün səviyyələrinə münasibətdə baş verir, məktəbəqədər proqramlardan başlamış, ali məktəbi qurtardıqdan sonra ən inkişaf etmiş təkmilləşmə səviyyələrinə qədər. QŞP Azərbaycanda gender bərabərliyinə nail olmaq üçün çoxillik və hərtərəfli layihəni yerinə yetirən ilk və yeganə donor təşkilatı idi.
Bu kitab, həyatlarında heç olmazsa bir dəfə "cinsləri" onların "tavanı" olması problemi ilə üzləşən qadınlar və kişilər üçün yazılmışdır.




ƏR-ARVAD MÜBAHİSƏLƏRİ BARƏSİNDƏ BİR-NEÇƏ SÖZ


2009012104_120HÉ™r bir evdÉ™ É™r-arvad arasında problemlÉ™r mütlÉ™q vÉ™ mütlÉ™q olmalıdır. Bu isÉ™ öz növbÉ™sindÉ™ iki tÉ™rÉ™f arasında hÉ™mrÉ™yliyin olmamasından irÉ™li gÉ™lir. Ər hÉ™miÅŸÉ™ hÉ™r ÅŸeyin öz istÉ™diyi kimi olmasını istÉ™yir, xanımı isÉ™ öz istÉ™klÉ™rinin dÉ™ olmasını arzu edir. Ər dediyinin olmasını vÉ™ sözünün dÉ™yiÅŸdirilmÉ™mÉ™sini É™mr edir, xanımı isÉ™ haqlı ola-ola dÉ™yiÅŸmÉ™k istÉ™diyi ÅŸeyi ona deyÉ™ bilmir vÉ™ bunu É™rinin dÉ™ dÉ™yiÅŸdirmÉ™yÉ™cÉ™yindÉ™n É™min olaraq susur, bÉ™zÉ™n dÉ™ mübahisÉ™yÉ™ giriÅŸir.

Halbuki É™rin sözünü dÉ™yiÅŸmÉ™yÉ™cÉ™yinÉ™ É™min olmaq düzgün deyildir. Qadın É™rinin hÉ™r bir sözünü dÉ™yiÅŸmÉ™yÉ™ qadirdir, sadÉ™cÉ™ bu zaman düzgün atılmış addımlardan kÉ™nara çıxmamaq lazım gÉ™lir. O, hÉ™m özünü hÉ™m dÉ™ É™rini razı salaraq ikisi dÉ™ ortaq rÉ™yÉ™ gÉ™lÉ™ bilÉ™r.

HÉ™yat yoldaşınla sÉ™nin aranda olan mÉ™hÉ™bbÉ™t divarı sökülmÉ™yÉ™ baÅŸlayan andan aranızdakı pÉ™rdÉ™lÉ™r vÉ™ hörmÉ™t dÉ™ yavaÅŸ-yavaÅŸ götürülmÉ™yÉ™ baÅŸlayır. Artıq aÄŸzınızdan çıxan kÉ™lmÉ™lÉ™r dÉ™ ağırlaşır, bir-birinizin boÄŸazından güclÉ™ keçir. MübahisÉ™lÉ™r qızışdıqca aranızda olan o gözÉ™l vÉ™ sevimli günlÉ™ri unutmaÄŸa baÅŸlayırsınız. BelÉ™ mübahisÉ™lÉ™r vÉ™ gÉ™rginliklÉ™r çox zaman qışqır-bağıra aparıb çıxarsa da bÉ™zÉ™n tamam baÅŸqa nÉ™ticÉ™lÉ™rÉ™ dÉ™ sÉ™bÉ™b olur. Bu nÉ™ticÉ™lÉ™rdÉ™n biri dÉ™ É™rin daim susması vÉ™ xanımına heç söz demÉ™mÉ™sidir. ƏlbÉ™ttÉ™, ilk baxışdan susmaq gözÉ™l vÉ™ yumÅŸaq qÉ™bul olunsa da bu, xanımı daha çox É™sÉ™bləşdirir, ona heç bir É™hÉ™miyyÉ™t vÉ™ qiymÉ™t verilmÉ™mÉ™ kimi qiymÉ™tlÉ™ndirilir. Xanımın danışdıqlarına nÉ™ cür cavab versÉ™ dÉ™ É™ri onun danışdığını nÉ™zÉ™rÉ™ alıb sayıb cavab verir. Amma bütün günü susub xanımına tÉ™rÉ™f heç çevrilmÉ™mÉ™si daha dÉ™hÅŸÉ™tlidir.

BelÉ™ hallar tÉ™biidir, çünki insanların reaksiyası vÉ™ rÉ™ftarı bir-birindÉ™n çox fÉ™rqlÉ™nir. Çox kiÅŸilÉ™r belÉ™ münasibÉ™tlÉ™rdÉ™ susmaqla kifayÉ™tlÉ™nirlÉ™r. Amma sÉ™n hÉ™yat yoldaşının bu rÉ™ftarından heç mÉ™yus olma, düÅŸünmÉ™ ki, artıq hÉ™r ÅŸey bitmiÅŸdir vÉ™ onu heç cür dÉ™yiÅŸmÉ™k mümkün deyil. BelÉ™ halda tÉ™slim olma, sÉ™n çox ÅŸeyi dÉ™yiÅŸÉ™ bilÉ™rsÉ™n.

ƏvvÉ™la, anlamalısan ki, É™rinin susmasına gÉ™tirib çıxaran bÉ™zi sÉ™bÉ™blÉ™r vardır ki, o sÉ™bÉ™blÉ™ri bilsÉ™n vÉ™ onları aradan qaldıra bilsÉ™n, problemi hÉ™ll etmiÅŸ olacaqsan: 

- Birinci olaraq qışqır-bağır etmÉ™mÉ™li, hÉ™r danışdığında É™sÉ™bləşmÉ™mÉ™lisÉ™n, É™n É™sası É™rinin sÉ™ni É™sÉ™bi halda görmÉ™mÉ™sidir. ƏsÉ™bi olaraq dediklÉ™rini idarÉ™ etmÉ™dÉ™n aÄŸzından çıxarırsan, tÉ™bii ki, çox hallarda ona belÉ™ müraciÉ™t edirsÉ™n: "SÉ™n mÉ™ni görmürsÉ™n", "SÉ™n mÉ™ni dinlÉ™mirsÉ™n", "Heç saymırsan mÉ™ni", "elÉ™ bil mÉ™n heç adam deyilÉ™m", "MÉ™n sÉ™nin üçün heç nÉ™yÉ™m?".  Bu kimi ifadÉ™lÉ™rdÉ™n çÉ™kinmÉ™lisÉ™n.

- ValideynlÉ™rinin vÉ™ ya ailÉ™ndÉ™n hÉ™r hansı bir kÉ™sin sizin aranıza girmÉ™yinÉ™ heç bir zaman icazÉ™ vermÉ™. BÉ™lkÉ™ dÉ™ É™rin sÉ™nin qarşında hansısa fikrindÉ™ vaz keçÉ™r, hansısa rÉ™yinlÉ™ razılaÅŸar, amma kimsÉ™ müdaxilÉ™ etsÉ™, É™sla fikirlÉ™rindÉ™n dönmÉ™yÉ™cÉ™k.

- O, inadkarlıq edÉ™n zaman sÉ™n dÉ™ inadkarlıq göstÉ™rmÉ™, istÉ™mÉ™sÉ™n belÉ™ özünü elÉ™ göstÉ™r ki, sanki onun rÉ™yinÉ™ vÉ™ fikrinÉ™ hörmÉ™t edirsÉ™n, çünki bu, ona çox müsbÉ™t tÉ™sir edÉ™ bilÉ™r.

- Onunla mübahisÉ™ zamanı söhbÉ™t etdikdÉ™ çox yumÅŸaq vÉ™ mülayim sÉ™slÉ™ danış. HÉ™r zaman onunla çox incÉ™ vÉ™ nÉ™zakÉ™tlÉ™ davran. Ancaq eyni zamanda sevginin dÉ™hÅŸÉ™tli dÉ™rÉ™cÉ™dÉ™ olduÄŸunu, hÉ™ddini aÅŸdığını da ona göstÉ™rmÉ™, çünki o, buna adÉ™t edÉ™cÉ™kdir ki, bu da sonralar adi hala çevrilÉ™ bilÉ™r.

- HÉ™r zaman xatırla ki, o, mÉ™hz sÉ™ni hÉ™yat yoldaşı kimi seçmiÅŸ, ilk olaraq onun evinÉ™ qÉ™dÉ™m basdığın günü xatırla, sÉ™n yenÉ™ dÉ™ onun yoldaşısan, onun gÉ™linisÉ™n. Heç bir zaman içindÉ™ onun sÉ™ni sevmÉ™diyini düÅŸünmÉ™, kiÅŸilÉ™rin öz sevgilÉ™rini ifadÉ™ etmÉ™ tÉ™rzi çox fÉ™rqlidir.

- İstÉ™diyini demÉ™k üçün münasib bir zaman seç. ƏlbÉ™ttÉ™, bunu hamı belÉ™ deyÉ™cÉ™k vÉ™ oxuyarkÉ™n düÅŸünÉ™cÉ™ksÉ™n ki, onsuz da onu bilirsÉ™n.

Ancaq o iÅŸdÉ™n gÉ™lÉ™n vÉ™ ya iÅŸÉ™ gedÉ™n zaman, ya da É™lindÉ™ hÉ™r hansı bir iÅŸlÉ™ məşğul ikÉ™n heç bir problemin vÉ™ istÉ™yin haqda onunla danışma.

- Ona nə isə demək istəyərkən, yaxud bir şey xahiş edərkən qarşısında şərtlər qoyma, əvəzində nə isə istəmə.

- Çalış, É™vvÉ™lcÉ™ onun problemlÉ™ri haqda danışasan, onun istÉ™klÉ™rini hÉ™yata keçirmÉ™k vÉ™ çÉ™tinliklÉ™rini hÉ™ll etmÉ™k üçün müzakirÉ™ aparasan, sanki sÉ™n mÉ™hz onu düÅŸünürsÉ™n, onun rahatlığı üçün onunla danışmaq istÉ™yirsÉ™n. SöhbÉ™tin sonuna yaxın isÉ™ özün haqda da danışa bilÉ™rsÉ™n. Ancaq bir ÅŸey istÉ™sÉ™n, tÉ™lÉ™b etsÉ™n belÉ™, bunu É™mr formasında deyil, bir arzu, rəğbÉ™t vÉ™ xahiÅŸ kimi istÉ™.

- Daim özünÉ™ güvÉ™n, özündÉ™n É™min ol, heç bir zaman É™rinin sÉ™ni pislÉ™yÉ™cÉ™yini, sÉ™nÉ™ söz atacağını gözlÉ™mÉ™klÉ™ narahatçılıq anları keçirmÉ™. Yaxud sÉ™nÉ™ hansısa xoÅŸ söz deyib sÉ™ni ÅŸad edÉ™cÉ™yini belÉ™ gözlÉ™mÉ™.

- Ev daxili abı-havanı iqtisadi vÉ™ maddiyyatdan asılı etmÉ™, daha çox ruhi vÉ™ mÉ™nÉ™vi atmosfer yarat. Sanki nÉ™ olursa-olsun, sÉ™n özünü xoÅŸbÉ™xt hiss edirsÉ™n vÉ™ onun hÉ™r halından razısan, o, bunu necÉ™-dÉ™yiÅŸirsÉ™, dÉ™yiÅŸsin.

- SÉ™nin etdiyin yaxşılıqlar, gözÉ™l iÅŸlÉ™r varsa, onları xatırlatmaqla özünü göstÉ™rmÉ™yÉ™ çalışma.

Yuxarıda qeyd olunanlar nÉ™ ÅŸÉ™rt, nÉ™ dÉ™ qayda deyildir. SadÉ™cÉ™ bÉ™zi mÉ™slÉ™hÉ™tlÉ™ri sizÉ™ xatırlatmaqdır. Ağıllı hÉ™yat yoldaşı isÉ™ hÉ™r zaman atacağı addımları ölçüb-biçir, diqqÉ™tlÉ™ hÉ™rÉ™kÉ™t edir, evinin abı-havasını isÉ™ istÉ™diyi kimi saxlayır.

 

http://education.gender-az.org/

SAYTIN YENİLİKLƏRİ

AGİM komandasının işləyib-hazırladığı və həyata keçirdiyi "Gender proqnozlaşdırılması" interaktiv treninqin materialları ilə burada tanış olmaq olar.

AGİM komandasının işləyib-hazırladığı və həyata keçirdiyi "Vətəndaş cəmiyyətinin informasiya-ekoloji resursları" interaktiv treninq materialları ilə burada tanış olmaq olar.




GENDER TƏHSİLİ RESURSLARININ KATALOQU

Kataloq bu fəaliyyətin əsas istiqamətlərini əks etdirir və alınmış nəticələrlə tanış edir: işlənib-hazırlanmış tədris proqramları və vəsaitlər, nəşr edilmiş kitablar, keçirilmiş məktəblər və seminarlar, regional və beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndirilməsi, milli gender portalının yaradılması, virtual resursların təqdim edilməsi, kitabxana resurslarının formalaşdırılması.




QƏRB UNİVERSİTETİ YANINDA GENDER ARAŞDIRMALARI MƏRKƏZİ

Qərb Universiteti yanında Gender Araşdırmaları Mərkəzi 2000-ci ilin iyun ayında yaradılmışdır.

Mərkəzin missiyası:
# Azərbaycan cəmiyyəti üçün yeni olan sosial həyatın analizinə gender yanaşmasının inkişafı və yayılması; # Elmi tədqiqatlara və təhsil proqramlarına gender yanaşmasının inteqrasiyası.

Gender Tədqiqatları Mərkəzinin fəaliyyəti
aşağıdakı əsas istiqamətlərdə həyata keçirilir: - Qadın və gender tədqiqatlarının keçirilməsi; - Gender nəzəriyyəsinin sosial və humanitar elmlərə inteqrasiyası; - Elmi və ictimai əlaqələrin inkişafı; - Konfrans, seminar və simpoziumların keçirilməsi və onlarda iştirak; - Təhsilə yardım edən və elmi-maarifçilik fəaliyyəti; - Gender Tədqiqatları Mərkəzinin nəşrləri.




"GENDER VƏ İNSAN HÜQUQLARI"

Bölmə "Gender inkişafda" PROON layihəsi çərçivəsində yaradılmış eimi-tədqiqat birliyinin fəaliyyətini açıqlayır.




ŞİFAHİ TARİXÇƏLƏR

Bölmədə XX əsrdə Azərbaycanın siyasi və mədəni həyatının ən mühüm hadisələri haqda qadınların xatirələri təqdim edilmişdir.

Azərbaycanda qadın hərəkatı haqda şifahi tarixçələr




     Sayt A??q C?miyy?t ?nstitutu - Yard?m Fondu t?r?find?n haz?rlan?b